شریعت، فلسفه و اخلاق 4 اردیبهشت ماه 1405 1405 02 01 An Analysis of the Vocal Structure of the Shajarian School Based on the Concept of Difference and Repetition from the Perspective of Gilles Deleuze’s Thought تحلیلی بر ساختار آوازی مکتب شجریان بر مبنای مفهوم تفاوت و تکرار از منظر آراء دلوز 1 11 FA بهرنگ مجیدی گروه فلسفه هنر، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. ذلیخا اژدریان استاد، گروه فلسفه هنر، دانشگاه هنر، دانشگاه سوره، سوره، ایران حسین اردلانی گروه فلسفه هنر، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان ، ایران Journal Article 1404/11/07 <p>This study was conducted to examine the vocal structure of the Shajarian school based on the concept of Difference and Repetition in the philosophy of Gilles Deleuze (Deleuze, 1994). The central problem addresses whether this vocal structure can be understood not merely as a series of formal repetitions and radif-based patterns, but rather as a process that generates difference within repetition itself. Accordingly, the main research question investigates how the vocal structure of the Shajarian school produces creative and distinctive difference through melodic repetition. The primary objective of the study is to clarify the internal mechanisms of this vocal structure through Deleuzian key concepts such as difference, repetition, and becoming, conceptualizing it as a dynamic system capable of producing an original artistic work (“difference of difference”), with a particular focus on the works of Master Mohammad-Reza Shajarian. The research adopts a qualitative methodology of a descriptive–analytical nature with a comparative approach. Data were collected through the analysis of selected vocal samples from prominent performances within this school, alongside a theoretical examination of Deleuzian philosophical sources. The findings indicate that, in Shajarian’s artistic perspective, repetition does not signify a simple return to what has already occurred; rather, it constitutes a ground for the emergence of differences that gradually intensify and reveal their own expressive force. Each repetition of a melody is accompanied by transformations in vocal intensity, ornamentation, temporal duration, and emotional expression. Consequently, the vocal structure takes shape through a dynamic and continuously becoming process. This demonstrates that Shajarian’s artistic approach may be interpreted as a model of productive repetition infused with difference within the field of music.</p> <p>این پژوهش به منظور بررسی ساختار آوازی مکتب شجریان، براساس مفهوم «تفاوت و تکرار» در فلسفه ژیل دلوز بنیان گذاشته شده است. مسأله اصلی این است که آیا می‌توان این ساختار آوازی را صرفاً به چشم تکرارهای فرمی و الگوهای ردیفی نگاه نکرد و آن را فرایندی دانست که تفاوت را در دل تکرار خلق می‌کند؟ سؤال اصلی پژوهش به این شکل مطرح می‌شود که ساختار آوازی مکتب شجریان چگونه در جریان تکرارهای ملودی، ریتمی تفاوتی خلاق و متمایز ایجاد می‌کند؟ هدف اصلی مطالعه روشنگری درباره سازوکارهای داخلی این ساختار براساس مفاهیم کلیدی دلوز مانند تفاوت، تکرار،شدن است و در واقع یک سیستم پویاست که قادر به تولید یک اثر هنری اصلی (تفاوت تفاوت) استکه بر روی مورد مطالعه آثار استاد محمدرضا شجریان تمرکز دارد. روش تحقیق کیفی و از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است. داده‌ها از طریق تحلیل نمونه‌های منتخب آوازی از اجراهای شاخص این مکتب  و مطالعه منابع نظری فلسفه دلوز گردآوری شده اند. یافته‌ها حاکی از این است که در نگرش شجریان، تکرار به معنای صرف بازگشت به همان چیزی که بوده نیست. بلکه باید آن را بستری دید برای برای بروز تفاوت‌هایی که کم کم، ولی به شکلی شدت یافته و بار بیانی خاص خود آشکار می‌شوند، هربار که ملودی تکرار می‌شود، به نوعی دگرگونی در شدت صدا، تزئینات،طول زمان اجرا و احساسات بیان شده است، همراه است. به این ترتیب، ساختار آواز در یک فرآیند پویا و در حال شدن شکل می‌گیرد. این موضوع خود گواه آن است که می‌توان نگرش شجریان را الگویی از تکرار مولد و همراه با تفاوت در عرصه موسیقی قلمداد کرد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/101/109