شریعت، فلسفه و اخلاق در دست انتشار 1405 06 01 A Comparative Study of Qudsi Hadiths on Monotheism in Al-Kafi and the Sahihayn and Their Evaluation in Light of the Transcendence in the Holy Qur’an بررسی تطبیقی حدیث قدسی در توحید در الکافی و الصحیحین و سنجش آن با تنزیه قرآن کریم 1 13 FA غزاله برنجی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران محمد حسین توانایی گروه، علوم قرآن و حدیث، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران فیض اله اکبری دستک گروه، علوم قرآن و حدیث، واحد کرج، دانشگاه آزاداسلامی، کرج، ایران Journal Article 1404/11/14 <p>Despite their unique theological status—resembling divine speech articulated through prophetic expression—Qudsi hadiths have received limited attention in comparative Islamic studies. This research gap has hindered a deeper understanding of how fundamental theological discourses differ between the two principal Islamic traditions, namely Shi‘ism and Sunnism. The present study aims to address this gap by conducting a comparative analysis of doctrinal themes in Qudsi hadiths, with a primary focus on the central concept of tawhid (monotheism) within the core sources of both traditions. Employing a descriptive-analytical method, the study extracts and analyzes Qudsi hadith texts from Al-Kafi and the Sahihayn, and evaluates the findings against the معيار of the Holy Qur’an. The results reveal distinct theological patterns within this domain of belief. The discourse on tawhid in the Sahihayn is grounded in divine power and predestination, often utilizing metaphorical language with anthropomorphic overtones. In contrast, the discourse in Al-Kafi emphasizes the transcendence of God, supported by rational arguments and the doctrinal principle of “al-amr bayn al-amrayn” (a position between determinism and absolute free will). Ultimately, the study concludes that these observed differences are rooted in the epistemological foundations of the two schools, demonstrating how a shared textual tradition can serve as a basis for the formation and consolidation of two coherent yet distinct theological worldviews.</p> <p>مسئله احادیث قدسی، به ‌رغم جایگاه الهیاتی منحصر به ‌فردشان به مانند کلام الهی در بیان نبوی، در مطالعات اسلامی کمتر مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته‌اند. این خلاء پژوهشی، مانع از درک عمیق چگونگی تمایز گفتمان‌های کلامی اساسی در دو سنت اصلی اسلامی، یعنی تشیع و تسنن، شده است. هدف این پژوهش با پر کردن این شکاف، به تحلیل تطبیقی موضوعات اعتقادی در احادیث قدسی با متمرکز شدن بر محور اصلی «توحید» در منابع کانونی فریقین پرداخته است. همچنین روش پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، به استخراج و تحلیل متون احادیث قدسی از الکافی و الصحیحین پرداخته و یافته‌های آن را با معیار قرآن کریم ارزیابی کرده است .یافته‌ها و نتایج تحقیق، وجود در این بخش از اعتقادات را به صورت جداگانه آشکار می‌سازد. گفتمان توحید در الصحیحین، بر اساس «قدرت و «تقدیر الهی» است و از زبان تمثیل با ظواهر انسانی بهره می‌برد. در مقابل، گفتمان الکافی، «منزه دانستن پروردگار متعال» و با براهین عقلانی و نظریه «الأمر بین الأمرین» استوار می‌باشد. در نهایت نتیجه‌گیری از این پژوهش تفاوت‌های مشاهده‌ شده، ریشه در مبانی معرفت‌شناختی در دو مکتب را دارد و نشان می‌دهد که یک متن مشترک، چگونه به بستری برای تکوین و تثبیت دو جهان‌بینی کلامی کاملاً منسجم اما متفاوت تبدیل شده است.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/130/159