شریعت، فلسفه و اخلاق 4 اردیبهشت ماه 1405 1405 02 01 Explaining the Educational Miracle of the Qur’an in Light of the Structure of Qur’anic Narratives: A Case Study تبیین اعجاز تربیتی قرآن در پرتو ساختار قصص قرآنی، مطالعه موردی 1 15 FA زینب غدیر محمد علی القرینی دانشجوی دکتری، گروه الهیات، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران علیرضا شمالی گروه الهیات، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمد صافحیان گروه معارف، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/11/12 <p>The miraculous nature of the Holy Qur’an is not limited to eloquence, rhetoric, or the legislation of rulings; rather, it also manifests profoundly and effectively in the educational dimension, one of the most significant arenas of which is found in the structure of Qur’anic narratives. This study aims to elucidate the dimensions of the educational miracle of the Holy Qur’an through an analysis of the structure of Qur’anic stories, employing a descriptive–analytical method and drawing upon معتبر Qur’anic sources. In this article, selected Qur’anic narratives, including the stories of Prophet Joseph, Prophet Moses, and Mary (peace be upon them), are structurally analyzed and the educational miracle embedded within them is explained. The findings indicate that the structure of Qur’anic stories—characterized by purposeful selection of scenes, brevity, meaningful repetition, diversity of perspectives, guiding dialogues, and the integration of emotion and rationality—plays a fundamental role in conveying educational concepts. Such a structure, by presenting concrete models of faith, patience, trust in God, justice, and responsibility, directs the audience toward moral self-awareness and inner transformation, thereby actualizing the Qur’an’s miraculous educational function. The harmony between content and structure in Qur’anic narratives has led to the enduring and universal impact of its educational messages, distinguishing them from mere historical accounts. It can be argued that Qur’anic narratives are not only a means of transmitting divine knowledge but also among the most fundamental educational mechanisms of the Qur’an in guiding both individuals and society, and that structural analysis of these narratives can open new horizons for understanding the educational system of the Holy Qur’an.</p> <p>اعجاز قرآن کریم تنها در حوزه فصاحت و بلاغت یا تشریع احکام خلاصه نمی‌شود، بلکه در بُعد تربیتی نیز جلوه‌ای عمیق و کارآمد دارد که یکی از مهم‌ترین عرصه‌های آن در ساختار قصص قرآنی است. این پژوهش با هدف تبیین ابعاد اعجاز تربیتی قرآن کریم در پرتو تحلیل ساختار قصص قرآنی و با روش توصیفی ـ تحلیلی با بهره‌گیری از منابع معتبر قرآنی انجام شده است. در این مقاله نمونه‌هایی از قصص قرآنی شامل قصه حضرت یوسف، حضرت موسی و حضرت مریم علیهم السلام تحلیل ساختار و اعجاز تربیتی نهفته در آنها تبیین شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ساختار داستان‌های قرآن شامل گزینش هدفمند صحنه‌ها، ایجاز، تکرار معنا‌دار، تنوع زاویه دید، گفت‌وگوهای هدایتگر و پیوند میان عاطفه و تعقل، نقشی بنیادین در انتقال مفاهیم تربیتی ایفا می‌کند. چنین ساختاری با ارائه الگوهای عینی ایمان، صبر، توکل، عدالت و مسئولیت‌پذیری، مخاطب را به خودآگاهی اخلاقی و تحول درونی سوق می‌دهد و بدین‌سان کارکرد اعجازآمیز تربیتی قرآن تحقق می‌یابد. هماهنگی میان محتوا و ساختار در قصص قرآنی، سبب تأثیرگذاری پایدار و جهان‌شمول پیام‌های تربیتی قرآن شده و آن را از روایت‌های تاریخی صرف متمایز ساخته است. می‌توان گفت قصص قرآنی نه تنها ابزار انتقال معارف الهی، بلکه از بنیادی‌ترین سازوکارهای تربیتی قرآن در هدایت فرد و جامعه به شمار می‌آیند و تحلیل ساختاری این قصص می‌تواند افق‌های تازه‌ای در فهم نظام تربیتی قرآن کریم به روی محققان بگشاید.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/134/130