شریعت، فلسفه و اخلاق 4 اردیبهشت ماه 1405 1405 02 20 Paul Ricoeur’s Poetic Self and Moral Agency: Capacity-Building for Moral Creativity خودشاعرانه پل ریکور و کنشگری اخلاقی: ظرفیت‌سازی برای خلاقیت اخلاقی 1 16 FA فاطمه رودکی دانشجوی دکتری، گروه تعلیم و تربیت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. افضل السادات حسینی استاد تمام، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. علی وحدتی دانشمند استادیار، گروه تعلیم و تربیت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. محمد دادرس استادیار، گروه تعلیم و تربیت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 1404/11/12 <p>The present study aims to analyze the place of the “poetic self” within Paul Ricoeur’s intellectual system and to explain its role in making “creative moral agency” possible. By proposing the idea of “narrative selfhood,” Ricoeur shows that human identity is a fluid, historical, and interpretive matter that is formed within the context of narrative and the re-reading of lived experiences. Within this framework, the “poetic self” emerges as a creative and interpretive capacity within the human subject, enabling the opening of new horizons for understanding moral situations and creating responsible solutions. The main problem of the article is how this poetic capacity can make possible critical distancing from established norms, reconsideration of moral rules, and the preparation of innovative actions in confronting complex moral situations. The research method is based on the systematic analysis and interpretation of Ricoeur’s major works in the fields of hermeneutics, narrative identity, and ethics. The findings show that, through “moral imagination,” the poetic self raises the subject’s consciousness beyond mere obedience to norms and prepares the ground for transition to a level of moral agency in which narrative, imagination, and the reinterpretation of concrete situations play a central role. Based on the results of the study, the poetic self can be regarded as a theoretical foundation for capacity-building in moral creativity; a capacity that enables the moral agent to establish a dynamic balance among general rules, historical conditions, and responsibility toward the other. Finally, the present study shows that the connection between the poetic self and moral agency in Ricoeur’s thought provides a new perspective for understanding dynamism and creativity in contemporary ethics and defends ethics as a narrative, interpretive, and creative process.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تحلیل جایگاه «خودِ شاعرانه» در منظومه فکری پل ریکور و تبیین نقش آن در امکان‌پذیری «کنشگری اخلاقی خلاق» سامان یافته است. ریکور با طرح ایده «خودمندی روایی» نشان می‌دهد که هویت انسانی امری سیال، تاریخی و تفسیری است که در بستر روایت و بازخوانی تجربه‌های زیسته شکل می‌گیرد. در این چارچوب، «خودِ شاعرانه» به‌عنوان ظرفیتی خلاق و تفسیرگر در سوژه انسانی مطرح می‌شود که توانایی گشودن افق‌های تازه برای درک موقعیت‌های اخلاقی و آفرینش راه‌حل‌های مسئولانه را فراهم می‌آورد. مسئله اصلی مقاله آن است که چگونه این ظرفیت شاعرانه می‌تواند امکان فاصله‌گیری انتقادی از هنجارهای تثبیت‌شده، بازاندیشی در قواعد اخلاقی و تدارک کنش‌های نوآورانه را در مواجهه با موقعیت‌های پیچیده اخلاقی میسر سازد.روش پژوهش مبتنی بر تحلیل و تفسیر نظام‌مند آثار اصلی ریکور در حوزه هرمنوتیک، هویت روایی و اخلاق است. یافته‌ها نشان می‌دهد که خودِ شاعرانه از رهگذر «تخیل اخلاقی»، آگاهی سوژه را از سطح تبعیت صرف از هنجارها فراتر برده و زمینه گذار به سطحی از کنشگری اخلاقی را فراهم می‌کند که در آن روایت، تخیل و بازتفسیر موقعیت‌های انضمامی نقش محوری دارند. بر اساس نتایج پژوهش، خودِ شاعرانه می‌تواند به‌عنوان بنیانی نظری برای ظرفیت‌سازی در خلاقیت اخلاقی تلقی شود؛ ظرفیتی که به فاعل اخلاقی امکان می‌دهد میان قواعد کلی، شرایط تاریخی و مسئولیت نسبت به دیگری نوعی توازن پویا برقرار کند.در نهایت، مطالعه حاضر نشان می‌دهد که پیوند میان خودِ شاعرانه و کنشگری اخلاقی در اندیشه ریکور، چشم‌اندازی نو برای فهم پویایی و خلاقیت در اخلاق معاصر فراهم می‌سازد و از اخلاق به‌مثابه فرایندی روایی، تفسیرگرانه و خلاق دفاع می‌کند.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/137/150