شریعت، فلسفه و اخلاق 4 تیر ماه 1405 1405 04 01 Hermeneutic Analysis of Sharia in the Works of Muslim Philosophers and Persian-Language Poets تحلیل هرمنوتیکی شریعت در آثار فیلسوفان مسلمان و شاعران فارسی‌زبان 1 17 FA داریوش ذوالفقاری استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران Journal Article 1404/11/06 <p>This study aimed to provide a hermeneutic analysis of the concept of Sharia in the works of Muslim philosophers and Persian-language poets. The central issue of the study is that Sharia in the Islamic intellectual tradition has not been understood merely as a collection of legal rulings and external obligations, but has also been associated with reason, ethics, knowledge, love, and spiritual experience at deeper levels. The research adopted a descriptive-analytical method, and the data were collected through the study and analysis of philosophical, mystical, and literary texts. The findings showed that Muslim philosophers interpreted Sharia in relation to reason, prophecy, felicity, and human perfection, regarding it as the practical and social form of truth. The results also demonstrated that Persian-language poets reinterpreted Sharia through the concepts of love, sincerity, self-purification, and the critique of externalism, revealing its inner dimensions through symbolic and mystical language. Comparative analysis indicated that both the philosophical and poetic traditions, despite their differences in language and method, emphasized the necessity of connecting the outward and inward dimensions of Sharia and viewed it as a path toward existential transformation. The study concludes that the Islamic tradition possesses extensive hermeneutic capacities for understanding the multilayered nature of Sharia, and these capacities can contribute to rethinking the relationship between religion, meaning, ethics, and human experience in the contemporary world.</p> <p>این پژوهش با هدف تحلیل هرمنوتیکی مفهوم شریعت در آثار فیلسوفان مسلمان و شاعران فارسی‌زبان انجام شد. مسئله اصلی پژوهش آن است که شریعت در سنت اسلامی صرفاً به‌عنوان مجموعه‌ای از احکام فقهی و الزامات ظاهری فهم نشده، بلکه در سطوحی عمیق‌تر با عقل، اخلاق، معرفت، عشق و تجربه معنوی پیوند یافته است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بود و داده‌ها از طریق مطالعه و تحلیل متون فلسفی، عرفانی و ادبی گردآوری شدند. یافته‌ها نشان داد که فیلسوفان مسلمان شریعت را در نسبت با عقل، نبوت، سعادت و کمال انسانی تفسیر کرده‌اند و آن را صورتی عملی و اجتماعی از حقیقت دانسته‌اند. همچنین نتایج نشان داد که شاعران فارسی‌زبان شریعت را در پیوند با عشق، صدق، تهذیب نفس و نقد ظاهرگرایی بازخوانی کرده‌اند و از طریق زبان نمادین و عرفانی، لایه‌های باطنی آن را آشکار ساخته‌اند. تحلیل تطبیقی نشان داد که هر دو جریان فلسفی و شاعرانه، با وجود تفاوت در زبان و روش، بر ضرورت پیوند میان ظاهر و باطن شریعت تأکید دارند و شریعت را مسیری برای تحول وجودی انسان می‌دانند. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر آن است که سنت اسلامی دارای ظرفیت‌های گسترده هرمنوتیکی برای فهم چندلایه شریعت است و می‌توان از این ظرفیت‌ها برای بازاندیشی در نسبت دین، معنا، اخلاق و تجربه انسانی در جهان معاصر بهره گرفت.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/141/105