شریعت، فلسفه و اخلاق 4 اردیبهشت ماه 1405 1405 02 01 The Role of Gramsci’s Cultural Hegemony in the Formation of Creativity in Art نقش هژمونی فرهنگی گرامشی در شکل‌گیری خلاقیت در هنر 1 16 FA ساناز خدادادی دهکردی گروه پژوهش هنر، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامي، کیش، ايران ابوالفضل داودی رکن آبادی گروه پژوهش هنر، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامي، یزد، ايران سالار ظهوری گروه معماری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامي، یزد، ايران فهیمه السادات میرجلیلی دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، یزد، ایران. Journal Article 1404/10/20 This article examines the influence of the intellectual and cultural atmosphere, from the perspective of Antonio Gramsci’s theory of hegemony, on the emergence of creativity in the arts. By introducing the concept of cultural hegemony, Gramsci demonstrates that class domination is exercised not only through coercive instruments but also through influence over cultural structures and the shaping of public opinion. In this regard, artistic creativity also takes shape within a social and ideological context and is influenced by dominant discourses. This study first examines the concept of cultural hegemony and its role in artistic productions, and then analyzes its impact on artistic creativity. The findings indicate that art can function both as a tool for consolidating dominant hegemony and as a means of resistance and the redefinition of cultural concepts. In addition, the concept of the “organic intellectual” in Gramsci’s theory is addressed, and the role of artists in shaping cultural resistance and discursive change is examined. An examination of artistic movements across different historical periods shows that artistic creativity can operate as a tool for critiquing the existing order and generating social change. Moreover, the interaction among power, ideology, and artistic productions creates a complex context that affects the process of creativity. Ultimately, this study emphasizes that artistic creativity is not merely an individual phenomenon, but rather the outcome of social relations, cultural structures, and ideological forces governing society. این مقاله به بررسی تأثیر فضای فکری و فرهنگی از منظر هژمونی آنتونیو گرامشی بر پدیدار شدن خلاقیت در هنرها می‌پردازد. گرامشی با ارائه مفهوم هژمونی فرهنگی، نشان می‌دهد که سلطه طبقاتی نه‌تنها از طریق ابزارهای قهری، بلکه از طریق نفوذ در ساختارهای فرهنگی و شکل‌دهی به افکار عمومی اعمال می‌شود. در این راستا، خلاقیت هنری نیز در بستری اجتماعی و ایدئولوژیک شکل می‌گیرد و تحت تأثیر گفتمان‌های مسلط قرار دارد. در این پژوهش، ابتدا مفهوم هژمونی فرهنگی و نقش آن در تولیدات هنری بررسی شده و سپس تأثیر آن بر خلاقیت هنری تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هنر می‌تواند هم به‌عنوان ابزاری برای تثبیت هژمونی حاکم و هم به‌عنوان وسیله‌ای برای مقاومت و بازتعریف مفاهیم فرهنگی به کار رود. علاوه بر این، مفهوم «روشنفکر ارگانیک» در نظریه گرامشی مورد توجه قرار گرفته و نقش هنرمندان در شکل‌دهی به مقاومت فرهنگی و تغییر گفتمانی بررسی شده است. بررسی جنبش‌های هنری در دوره‌های مختلف تاریخی نشان می‌دهد که خلاقیت هنری می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای نقد وضعیت موجود و ایجاد تغییرات اجتماعی عمل کند. همچنین، تعامل میان قدرت، ایدئولوژی و تولیدات هنری، بستری پیچیده را شکل می‌دهد که بر فرآیند خلاقیت تأثیرگذار است. در نهایت، این مطالعه بر این نکته تأکید دارد که خلاقیت هنری نه‌تنها یک پدیده فردی، بلکه نتیجه‌ای از روابط اجتماعی، ساختارهای فرهنگی و نیروهای ایدئولوژیک حاکم بر جامعه است.

https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/155/87