شریعت، فلسفه و اخلاق 1 پیاپی ۲ 2023 07 05 A Qualitative Analysis of the Conflict Between Secular Ethics and Islamic Legal Rulings تحلیل کیفی تعارض میان اخلاق عرفی و احکام شرعی 1 9 FA محمدصادق کاظمی‌نیا گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2023 04 21 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The aim of this study was to qualitatively analyze the conflict between secular ethics and Islamic legal rulings and to identify its dimensions, consequences, and strategies for management within Iranian society. This research employed a qualitative approach using semi-structured interviews with 23 experts, clerics, university professors, and practitioners in the fields of ethics and Islamic law, all residing in Tehran. Purposeful sampling continued until theoretical saturation was reached. Data were analyzed using inductive content analysis with NVivo software. The analysis revealed that the conflict between secular ethics and Islamic rulings primarily stems from differences in sources of legitimacy, ethical goals, and value criteria. Social consequences of this conflict included reduced trust in religious institutions, identity duality, the rise of critical discourse, and increased protest activities. Participants suggested strategies such as rethinking traditional jurisprudence, promoting interdisciplinary dialogue, applied ethics education, and strengthening the spiritual reading of religion as ways to address the conflict. The findings demonstrate that the conflict between secular ethics and Islamic legal rulings is a multidimensional phenomenon that requires a comprehensive, flexible approach and active engagement of religious institutions with evolving ethical values and the acceptance of collective rationality.</p> <p>هدف این پژوهش تحلیل کیفی تعارض میان اخلاق عرفی و احکام شرعی و شناسایی ابعاد، پیامدها و راهکارهای مواجهه با این تعارض در جامعه ایرانی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۳ نفر از صاحب‌نظران، روحانیون، اساتید دانشگاه و فعالان حوزه اخلاق و حقوق اسلامی در شهر تهران انجام شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با روش تحلیل محتوای استقرایی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها نشان داد که تعارض میان اخلاق عرفی و احکام شرعی عمدتاً ناشی از تفاوت در منبع مشروعیت، غایت اخلاقی و ملاک‌های ارزشی است. پیامدهای اجتماعی این تعارض شامل کاهش اعتماد به نهادهای دینی، دوگانگی هویتی، رشد گفتمان انتقادی و افزایش کنش‌های اعتراضی بود. مشارکت‌کنندگان، راهکارهایی نظیر بازاندیشی در فقه سنتی، ارتقاء گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای، آموزش اخلاق کاربردی و تقویت قرائت معنوی از دین را برای مدیریت این تعارض پیشنهاد دادند. نتایج پژوهش نشان داد که تعارض میان اخلاق عرفی و احکام شرعی پدیده‌ای چندبعدی است که مدیریت آن نیازمند رویکردی جامع، انعطاف‌پذیر و مبتنی بر تعامل فعال نهادهای دینی با تحولات اخلاقی جامعه و پذیرش عقلانیت جمعی می‌باشد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/16/13