شریعت، فلسفه و اخلاق 3 پیاپی 12 1404 08 01 A Comparative Study of the Status and Function of Juristic Reputation in the Four Sunni Schools with Emphasis on Comparison to Imami Jurisprudence بررسی تطبیقی جایگاه و کارکرد شهرت در مذاهب اربعه اهل سنت با تأکید بر مقایسه با فقه امامیه 1 14 FA حسین فرخی گروه الهیات و معارف اسلامی ، واحد خوراسگان ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان ، ایران سیامک بهار لویی گروه الهیات و معارف اسلامی ، واحد خوراسگان ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان ، ایران هرمز اسدی کوه باد گروه حقوق ، واحد رامهرمز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، رامهرمز ، ایران Journal Article 1404/04/10 <p>Juristic reputation (shuhrah) is one of the significant concepts in Islamic legal theory and has long played an important role in the process of deriving legal rulings. It generally refers to the widespread acceptance of a narration, legal opinion, or practical approach among jurists and scholars, which may influence the evaluation of legal evidence and the preference of one opinion over another. This study employs a descriptive–analytical and comparative approach to examine the status and function of juristic reputation in the four Sunni schools of law and compares their perspectives with that of Imami jurisprudence. The findings indicate that although all major Islamic legal traditions acknowledge the practical and intellectual significance of juristic reputation, they differ considerably regarding its legal authority, epistemological foundations, and scope of application. In the Hanafi school, reputation, particularly in the form of the well-known report and the authoritative opinion of the school, serves as an important mechanism for legal preference and fatwa formulation. In the Maliki tradition, the practice of the people of Medina represents the most prominent manifestation of practical reputation and is often regarded as a reflection of Prophetic tradition. By contrast, the Shafi‘i and Hanbali schools, due to their stronger emphasis on scriptural evidence, generally treat reputation as a supporting or preferential factor rather than an independent source of authority. In Imami jurisprudence, juristic reputation is not considered an autonomous legal proof; however, narrative, juridical, and practical forms of reputation may contribute to rational confidence, strengthen weak reports, and assist in resolving conflicts among evidences. The study demonstrates that the principal distinction between Imami and Sunni approaches lies in the foundation of authority attributed to reputation. Imami jurisprudence primarily evaluates reputation through the lens of rational confidence and evidentiary reliability, whereas many Sunni jurists associate its authority with the historical continuity of communal practice and the inherited legal tradition of the Muslim community. Despite these methodological differences, juristic reputation in both legal systems functions as a valuable instrument for strengthening legal reasoning, reducing doctrinal fragmentation, and preserving jurisprudential coherence within the broader framework of Islamic law.</p> <p class="a" dir="RTL"><span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar';">شهرت به‌عنوان یکی از مفاهیم مهم در علم اصول فقه، همواره در فرآیند استنباط احکام شرعی مورد توجه فقها و اصولیان مذاهب اسلامی بوده است. مقصود از شهرت، رواج و غلبه یک روایت، فتوا یا شیوه عملی در میان عالمان دینی است که می‌تواند در ارزیابی اعتبار ادله و ترجیح میان دیدگاه‌های فقهی نقش‌آفرین باشد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از روش تطبیقی، به بررسی جایگاه و کارکرد شهرت در مذاهب چهارگانه اهل سنت و مقایسه آن با فقه امامیه پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که هرچند همه مکاتب فقهی اسلامی به نوعی برای شهرت ارزش علمی و عملی قائل‌اند، اما مبانی اعتبار و حدود کارکرد آن در میان آنان متفاوت است. در مذهب حنفی، شهرت به‌ویژه در قالب خبر مشهور و قول معتمد مذهب، نقش مهمی در ترجیح ادله و تنظیم فرآیند افتا دارد. در مذهب مالکی، عمل اهل مدینه به‌عنوان مهم‌ترین جلوه شهرت عملی، جایگاهی نزدیک به منبع استنباط پیدا کرده و به‌عنوان بازتابی از سنت نبوی تلقی شده است. در مقابل، شافعیه و حنابله با تأکید بیشتر بر نصوص شرعی، شهرت را عمدتاً در حد مؤید و مرجح پذیرفته‌اند و برای آن استقلال کامل قائل نیستند. در فقه امامیه نیز شهرت از جایگاه دلیل مستقل برخوردار نیست، اما در قالب شهرت روایی، فتوایی و عملی می‌تواند در ایجاد اطمینان عقلایی، جبران ضعف سند و ترجیح میان ادله مؤثر باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت اصلی میان فقه امامیه و مذاهب اهل سنت در منشأ اعتبار شهرت نهفته است؛ به‌گونه‌ای که امامیه بر وثوق و کاشفیت عقلایی تأکید دارد، در حالی که بخش مهمی از سنت اهل سنت اعتبار شهرت را در پیوند با عمل امت و استمرار سنت تاریخی تبیین می‌کند. با وجود این تفاوت‌ها، شهرت در هر دو نظام فقهی به‌عنوان ابزاری برای تقویت استنباط، کاهش پراکندگی آراء و حفظ انسجام فقهی ایفای نقش می‌کند.</span></p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/168/128