شریعت، فلسفه و اخلاق 1 پیاپی ۲ 2023 07 05 Identifying the Components of the Mechanism for the Formation of Religious-Moral Conscience in Seminary Education Levels شناسایی مؤلفه‌های سازوکار تکوین وجدان دینی اخلاقی در سطوح آموزش حوزوی 10 18 EN Journal Article 2023 04 20 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The aim of this study was to identify the components and mechanisms underlying the formation of religious-moral conscience in seminary education and to elucidate the role of various educational processes and contexts in the internalization of religious ethics among seminarians. This qualitative research utilized thematic content analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 13 experienced professors, researchers, and students from Tehran’s Islamic seminaries, using purposive sampling until theoretical saturation. Data analysis was conducted through open and axial coding using NVivo software. The results revealed that the development of religious-moral conscience occurs at three main levels: (1) epistemological foundations (sense of responsibility, deep ethical understanding, familiarity with religious sources, and spiritual experience), (2) educational processes related to internalization (role-modeling, self-accountability, spiritual reward and punishment, participation in religious activities, and experiencing ethical dilemmas), and (3) institutional and structural contexts (ethical educational culture, informal supervision, integration of knowledge and ethics, spiritual evaluation). The dynamic interplay of these components fosters the growth and consolidation of moral conscience in seminarians. The internalization of religious ethics in seminary education requires more than knowledge transmission; it necessitates appropriate contexts, practical role-modeling, and spiritual experiences. Revising educational programs, enhancing faculty-student relationships, and focusing on conscience development can improve the effectiveness of religious education.</p> <p>هدف این پژوهش، شناسایی مؤلفه‌های سازوکار تکوین وجدان دینی اخلاقی در سطوح آموزش حوزوی و تبیین نقش فرآیندها و زمینه‌های مختلف تربیتی در درونی‌سازی اخلاق دینی در میان طلاب است. این مطالعه با رویکرد کیفی و استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۳ نفر از اساتید، پژوهشگران و طلاب باتجربه حوزه‌های علمیه تهران گردآوری شد. نمونه‌گیری به شیوه هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها به روش کدگذاری باز و محوری و با استفاده از نرم‌افزار NVivo صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که تکوین وجدان دینی اخلاقی در سه سطح اصلی شامل: ۱) بنیان‌های معرفتی وجدان دینی اخلاقی (ادراک مسئولیت، فهم اخلاقی عمیق، انس با منابع دینی و تجربه معنوی)، ۲) فرآیندهای تربیتی ناظر به درونی‌سازی (الگوبرداری از اساتید اخلاق، خودمحاسبه، تنبیه و پاداش معنوی، مشارکت در فعالیت‌های دینی و تجربه بحران‌های اخلاقی)، و ۳) زمینه‌های نهادی و ساختاری حوزه (فرهنگ آموزشی اخلاق‌محور، نظارت غیررسمی، انسجام دانش و اخلاق، ارزشیابی معنوی) شکل می‌گیرد. تعامل پویای این مؤلفه‌ها زمینه‌ساز رشد و تحکیم وجدان اخلاقی در طلاب می‌شود. درونی‌سازی اخلاق دینی در نظام آموزش حوزوی تنها به انتقال دانش محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند بستر مناسب، الگوبرداری عملی و تجربه‌های معنوی است. بازنگری در برنامه‌های تربیتی، ارتقای ارتباط اساتید و طلاب، و توجه به رشد وجدان اخلاقی می‌تواند اثربخشی تربیت دینی را افزایش دهد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/17/14