شریعت، فلسفه و اخلاق 1 پیاپی ۲ 2023 07 05 Analyzing the Strategies for Integrating Philosophical Rationality and Sharia within the Framework of Islamic Applied Ethics: A Qualitative Study واکاوی راهبردهای ادغام عقلانیت فلسفی و شریعت در چارچوب اخلاق کاربردی اسلامی 28 36 FA مجتبی نیک‌خو گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article 2023 04 23 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The aim of this study is to identify and explain strategies for integrating philosophical rationality and Sharia within the framework of Islamic applied ethics using a qualitative approach. This research was conducted using a qualitative method and thematic analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 18 experts in Islamic philosophy, jurisprudence, and ethics at academic and religious centers in Tehran. Purposeful sampling continued until theoretical saturation was reached. Interview transcripts were coded and analyzed using Nvivo software. Data analysis revealed that integrating philosophical rationality and Sharia in Islamic applied ethics requires three main strategic domains: (1) reconsidering theoretical foundations and revisiting key concepts in Islamic philosophy and jurisprudence, (2) adopting integrative and hybrid models in ethical theorization, including utilizing maqasid al-sharia (objectives of Sharia) and legal principles, and (3) establishing institutional and cultural infrastructures, such as interdisciplinary education and institutional support for innovative ethical ijtihad. Furthermore, epistemic gaps between philosophy and jurisprudence and institutional barriers were identified as major challenges to effective integration. Integrating philosophical rationality and Sharia within Islamic applied ethics demands conceptual reconsideration, the development of innovative models, and the establishment of educational and cultural institutions. This process can enhance the efficiency and relevance of Islamic ethics in addressing contemporary challenges.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین راهبردهای ادغام عقلانیت فلسفی و شریعت در چارچوب اخلاق کاربردی اسلامی با رویکردی کیفی است. این مطالعه به روش کیفی و با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ نفر از صاحب‌نظران حوزه‌های فلسفه اسلامی، فقه و اخلاق در مراکز علمی و حوزوی شهر تهران گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند تا اشباع نظری انجام شد. متن مصاحبه‌ها پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار Nvivo کدگذاری و تحلیل شد. تحلیل داده‌ها نشان داد ادغام عقلانیت فلسفی و شریعت در اخلاق کاربردی اسلامی نیازمند سه دسته راهبرد کلان است: ۱) توجه به مبانی نظری پیوند عقل و شریعت و بازخوانی مفاهیم کلیدی در فلسفه و فقه اسلامی، ۲) اتخاذ مدل‌های ترکیبی و تلفیقی در نظریه‌پردازی اخلاق و بهره‌گیری از مقاصد شریعت و اصول فقهی، ۳) ایجاد بسترهای نهادی و فرهنگی مانند آموزش بین‌رشته‌ای و حمایت نهادهای دینی از اجتهادهای نوین اخلاقی. همچنین، چالش‌هایی همچون شکاف معرفتی فلسفه و فقه و محدودیت‌های نهادی از موانع تحقق این ادغام عنوان شد. ادغام عقلانیت فلسفی و شریعت در اخلاق کاربردی اسلامی مستلزم بازاندیشی مفهومی، تدوین مدل‌های نوآورانه و نهادسازی آموزشی و فرهنگی است. این امر می‌تواند زمینه ارتقای کارآمدی و روزآمدسازی اخلاق اسلامی در مواجهه با مسائل نوین را فراهم آورد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/18/15