شریعت، فلسفه و اخلاق 3 پیاپی 13 1404 10 01 Educational Objectives Based on an Integrated Classification in the Sayings of Imam Ali (AS) اهداف تربیت براساس طبقه‌بندی تلفیقی در کلام امام علی (ع) 1 16 FA ربابه میرصمدی اشکلنی دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، واحدتهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران بخشعلی قنبری گروه فلسفه- ادیان و عرفان، واحدتهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران فهیمه انصاریان گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/03/11 Education in Islamic thought is a purposeful process aimed at developing all dimensions of human existence and guiding individuals toward personal and social perfection. Among Islamic sources, the sayings of Imam Ali (AS) occupy a distinctive position due to their comprehensiveness and profound educational insights. The purpose of this study was to identify and classify educational objectives in the teachings of Imam Ali (AS) through an integrated and systematic framework. The study employed a descriptive-analytical approach based on library research and conceptual analysis of Alawi texts. Data were collected from authoritative sources, including Nahj al-Balagha, Ghurar al-Hikam, Tuhaf al-Uqul, and related traditions, and were examined through qualitative analysis. The findings revealed that educational objectives in Alawi thought can be organized into five major domains: cognitive-rational objectives, moral-personal objectives, affective-spiritual objectives, social-civic objectives, and devotional-divine objectives. Within the cognitive domain, insight, self-knowledge, reflection, and rational thinking occupy a central place. The moral domain emphasizes piety, justice, patience, self-control, and human dignity as essential educational goals. The affective-spiritual domain includes sincerity, trust in God, hope, and inner tranquility. Social responsibility, service to others, respect for rights, and commitment to justice emerge as key social objectives. Finally, conscious servitude and proximity to God are identified as the ultimate aims of education. The results indicate that educational objectives in the words of Imam Ali (AS) form an interconnected and coherent system in which rational, moral, spiritual, and social dimensions are inseparable. The proposed integrated classification provides a comprehensive theoretical framework for understanding Alawi educational thought and offers valuable implications for educational planning in families, schools, and broader educational institutions. تربیت در اندیشه اسلامی فرایندی هدفمند برای شکوفاسازی همه ابعاد وجودی انسان و هدایت او به سوی کمال فردی و اجتماعی است. در میان منابع اسلامی، کلام امام علی (ع) به دلیل جامعیت و عمق معرفتی خود، یکی از مهم‌ترین منابع برای تبیین اهداف تربیت به شمار می‌آید. هدف این پژوهش، تبیین و طبقه‌بندی اهداف تربیتی در کلام امام علی (ع) بر اساس یک الگوی تلفیقی و منسجم است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و از طریق مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل مفهومی متون علوی انجام شد. داده‌ها از منابع معتبر شامل نهج‌البلاغه، غررالحکم، تحف‌العقول و سایر منابع روایی مرتبط استخراج و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که اهداف تربیت در اندیشه علوی در قالب پنج ساحت اصلی قابل سازمان‌دهی هستند: اهداف معرفتی و عقلانی، اهداف اخلاقی و شخصیتی، اهداف عاطفی و معنوی، اهداف اجتماعی و مدنی، و اهداف عبادی و الهی. در ساحت معرفتی، بصیرت، خودشناسی، تفکر و تعقل جایگاه محوری دارند. در ساحت اخلاقی، تقوا، عدالت، صبر، خودمهارگری و کرامت انسانی از مهم‌ترین اهداف به شمار می‌روند. در بعد عاطفی و معنوی، اخلاص، توکل، امید و آرامش درونی مورد تأکید قرار گرفته‌اند. همچنین مسئولیت‌پذیری اجتماعی، خدمت به مردم، رعایت حقوق دیگران و عدالت‌خواهی به عنوان اهداف اجتماعی تربیت مطرح هستند. در نهایت، عبودیت آگاهانه و قرب الهی به عنوان غایت نهایی تربیت معرفی می‌شوند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اهداف تربیتی در کلام امام علی (ع) دارای ساختاری هماهنگ و درهم‌تنیده هستند و هیچ‌یک از ابعاد عقلانی، اخلاقی، معنوی و اجتماعی به صورت مستقل از یکدیگر قابل فهم نیستند. الگوی تلفیقی ارائه‌شده می‌تواند چارچوبی نظری برای طراحی برنامه‌های تربیتی در خانواده، مدرسه و سایر نهادهای آموزشی فراهم آورد.

https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/182/111