شریعت، فلسفه و اخلاق در دست انتشار 1405 06 01 Political Literature: The Hidden Geometry of Legitimacy during the Umayyad Rule ادبیات سیاسی؛ هندسۀ پنهان مشروعیت در دورۀ حکومت امویان 1 11 FA ابوالفضل غنی زاده استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404/11/29 <p>The Umayyad rule (661–750 CE) was the first state in Islamic history to transform the caliphate into a hereditary monarchy, thereby confronting a profound crisis of legitimacy. This crisis stemmed, on the one hand, from the gap between Islamic ideals and the realities of political power, and, on the other hand, from the social and cultural reactions of various segments of society. In this context, literature functioned not merely as an artistic phenomenon but as a field of contestation over legitimacy: both as an instrument employed by the ruling authority to justify its power and as a weapon utilized by its opponents to delegitimize that authority. Drawing upon the concept of the “hidden geometry of legitimacy,” the present article seeks to demonstrate how literary currents such as mathālib writing, the Shuʿūbiyyah movement, the epic spirit, asceticism and Sufism, ghazal poetry and political prose, as well as the mechanisms of propaganda and censorship, were each engaged with the question of legitimacy in distinct ways. These currents are analyzed through a four-dimensional model of legitimacy—rightfulness, acceptance, legality, and effectiveness—in order to reveal the complex geometry of power during the Umayyad era.</p> <p>حکومت امویان (۴۱-۱۳۲ ه‍.ق) نخستین دولت در تاریخ اسلام بود که خلافت را به سلطنت موروثی تبدیل کرد و با بحران مشروعیت عمیقی روبه‌رو شد. این بحران از یک سو ریشه در فاصلۀ میان آرمان‌های اسلامی و واقعیت قدرت داشت و از سوی دیگر در واکنش‌های اجتماعی و فرهنگی اقشار مختلف جامعه بازتاب می‌یافت. ادبیات در این میان نه صرفاً یک پدیدۀ هنری، بلکه میدانی برای نزاع مشروعیت بود: هم ابزاری در دست حاکمیت برای توجیه قدرت و هم سلاحی در دست مخالفان برای مشروعیت‌زدایی. مقالۀ حاضر با تکیه بر مفهوم «هندسۀ پنهان مشروعیت» می‌کوشد نشان دهد که چگونه جریان‌های ادبی همچون مثالب‌نویسی، شعوبیه، روح حماسی، زهد و تصوف، غزل و نثر سیاسی، و سازوکارهای تبلیغات و سانسور، هر یک به شکلی درگیرِ مسئلۀ مشروعیت بودند. تحلیل این جریان‌ها بر پایۀ الگوی چهارگانۀ مشروعیت (حقانیت، مقبولیت، قانونمندی و کارآمدی) صورت می‌گیرد تا هندسۀ پیچیدۀ قدرت در عصر اموی آشکار شود.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/184/113