شریعت، فلسفه و اخلاق در دست انتشار 1405 06 01 Conquest (Fatḥ) in Nahj al-Balāghah: A Cognitive-Semantic Analysis of the Lexeme Fatḥ and the Affective Function of Qad Iftutiḥat in Letter 35 of Nahj al-Balāghah فتح در نهج‌البلاغه: «تحلیل معناشناختی-شناختی واژه‌ی «فتح» و کارکرد عاطفیِ «قَدِ افْتُتِحَتْ» در نامه‌ی ۳۵ نهج‌البلاغه» 1 12 FA فاطمه غیاثی راد دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمد معرفت گروه معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. فرح ناز رفعت جو گروه ادبیات عرب، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1405 02 08 <p>This article examines the lexeme fatḥ (“opening,” “conquest,” or “victory”) and the network of its synonymous and semantically related expressions in Nahj al-Balāghah through the lens of cognitive semantics, with particular emphasis on Letter 35. The study aims to demonstrate that fatḥ in this text does not merely denote military victory or territorial acquisition; rather, within the discursive context of Imam Ali (peace be upon him), it encompasses multiple semantic layers, including opening, dominance, legitimacy, warning, and the cognitive implications of defeat or liberation. Drawing upon context-based lexical analysis and an examination of synonymous and cognate terms such as faraj (“relief”), shaqqa (“to split/open”), kashafa (“to uncover/reveal”), and sharaʿa (“to initiate/open a path”), this study shows that Imam Ali (peace be upon him) employs these expressions selectively and purposefully, adapting them to the communicative context and intended audience. In doing so, he not only conveys meaning but also influences the audience’s perception, judgment, and response. In this regard, the expression qad iftutiḥat (“has indeed been opened”) in Letter 35, as well as its analogous usages throughout Nahj al-Balāghah, carries a distinctive cognitive, affective, and political charge. From a cognitive perspective, it represents a historical condition marked by collapse, anxiety, and shifts in the balance of power. The findings indicate that fatḥ in Nahj al-Balāghah is not a unidimensional concept. Rather, in conjunction with epistemic, ethical, and political contexts, it functions as a mechanism for constructing meaning and directing the audience’s interpretive understanding.</p> <p>این مقاله با رویکرد معناشناسی شناختی به بررسی واژه‌ی «فتح» و شبکه‌ی واژگان هم‌معنا و هم‌افق آن در نهج‌البلاغه می‌پردازد و به‌طور خاص، نامه‌ی 35 را از این منظر تحلیل می‌کند. هدف پژوهش آن است که نشان دهد «فتح» در این متن، صرفاً به معنای پیروزی نظامی یا تصرف سرزمین نیست، بلکه در بافت کلامی امام علی(ع) واجد لایه‌های معناییِ متنوعی از جمله گشایش، غلبه، مشروعیت، هشدار، و بار شناختیِ شکست یا رهایی است. پژوهش حاضر با تکیه بر تحلیل زمینه‌محورِ واژگانی و بررسی مترادف‌ها و هم‌خانواده‌هایی چون «فَرَج»، «شَقَّ»، «کَشَفَ» و «شَرَعَ» نشان می‌دهد که امام علی(ع) این واژگان را به‌صورت گزیده و هدفمند، متناسب با بافت و مخاطب، به کار می‌برد تا علاوه بر انتقال معنا، بر ادراک، داوری و واکنش مخاطب نیز اثر بگذارد. در این میان، تعبیر «قَدِ افْتُتِحَتْ» در نامه‌ی 35 و نیز کاربردهای مشابه آن در نهج‌البلاغه، از منظر شناختی واجد بار عاطفی و سیاسی ویژه‌ای است و وضعیت تاریخیِ فروپاشی، اضطراب و تغییر توازن قدرت را بازنمایی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «فتح» در نهج‌البلاغه مفهومی تک‌بعدی نیست، بلکه در پیوند با زمینه‌های معرفتی، اخلاقی و سیاسی، به ابزاری برای صورت‌بندیِ معنا و جهت‌دهی به فهم مخاطب تبدیل می‌شود.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/196/174