شریعت، فلسفه و اخلاق 1 پیاپی ۲ 2023 07 05 Explaining the Components Shaping Moral Action in the Context of Religious Education: A Grounded Theory Approach تبیین مؤلفه‌های شکل‌گیری کنش اخلاقی در بافت تربیت دینی با رویکرد زمینه‌محور 46 54 FA مریم خضری‌اصل گروه الهیات، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2023 04 22 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The present study aimed to identify and explain the components influencing the formation of moral action within the context of religious education using a grounded theory approach. This qualitative study employed grounded theory methodology. Data were collected through semi-structured interviews with 12 experts, educators, and researchers in the field of religious education in Tehran. Participants were purposefully selected, and interviews continued until theoretical saturation was reached. Data analysis was conducted in three stages: open, axial, and selective coding, utilizing NVivo software. Data analysis led to the identification of three main categories: cognitive foundations of moral action (such as understanding religious moral concepts and ethical reasoning), influential educational factors (including the roles of family, school, teachers, and collective religious experiences), and intrinsic motivational structures (such as faith, moral self-monitoring, and sustained spiritual motivation). The results indicated that moral action is the product of a complex interaction between cognition, experience, and social context; mere transmission of religious doctrines is insufficient for the internalization of moral values. Based on the findings, promoting moral action within religious education requires a comprehensive approach that emphasizes conceptual development, moral experiential learning, and the cultivation of intrinsic motivation. Modeling by teachers and parents, providing experiential opportunities, and fostering religious conscience are considered key strategies for effective moral education.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین مؤلفه‌های مؤثر بر شکل‌گیری کنش اخلاقی در بافت تربیت دینی با استفاده از رویکرد زمینه‌محور بود. این پژوهش کیفی با بهره‌گیری از روش نظریه زمینه‌محور انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از اساتید، مربیان و پژوهشگران حوزه تربیت دینی در شهر تهران گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تجزیه و تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار NVivo صورت گرفت. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی سه مقوله اصلی شد: بنیان‌های شناختی کنش اخلاقی (مانند فهم مفاهیم اخلاقی دینی و تعقل اخلاقی)، عوامل تربیتی مؤثر (شامل نقش خانواده، مدرسه، معلم و تجربه‌های جمعی دینی) و ساختارهای درونی انگیزشی (نظیر ایمان، خودنظارتی اخلاقی و انگیزش معنوی پایدار). نتایج نشان داد کنش اخلاقی، محصول تعامل پیچیده شناخت، تجربه و زمینه‌های اجتماعی است و صرف آموزش گزاره‌های دینی برای نهادینه‌سازی اخلاق کافی نیست. براساس یافته‌ها، تقویت کنش اخلاقی در نظام تربیت دینی مستلزم رویکردی جامع است که به رشد مفهومی، تجربه‌ورزی اخلاقی و پرورش انگیزش‌های درونی توجه نماید. الگوپذیری از معلم و والدین، فراهم‌سازی زمینه‌های تجربی و تأکید بر وجدان دینی، راهبردهای کلیدی برای تربیت اخلاقی اثربخش تلقی می‌شوند.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/21/18