شریعت، فلسفه و اخلاق 3 پیاپی 9 1404 02 01 The Reflection of the Personality and Conduct of the Holy Prophet Muhammad (PBUH) in Persian Literary Texts from the Perspective of Personality Psychology and Moral Development بازتاب شخصیت و سیره حضرت رسول اکرم (ص)در متون ادب فارسی از منظر روان‌شناسی شخصیت و رشد اخلاقی 1 12 FA محمد نادر شریفی استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی ،پیام نور ، تهران، ایران Journal Article 1403 12 02 <p>As the most complete model of human perfection in Islamic culture, the personality of the Holy Prophet Muhammad (PBUH) has profoundly influenced various domains of Islamic civilization, including literature, art, ethics, and intellectual thought. Persian literature, as one of the most significant cultural manifestations of the Islamic world, has reflected concepts related to the Prophet’s personality, conduct, and moral virtues over many centuries. Drawing upon the expressive capacities of literary language, Persian poets and writers have portrayed the Prophet not merely as a historical and religious figure, but also as a comprehensive model of human development, moral elevation, and spiritual perfection. The present study aimed to analyze the status of the Holy Prophet Muhammad (PBUH) in Persian literary texts and to examine the relationship between literary representations of the Prophetic personality and psychological concepts. This study employed a descriptive–analytical method based on a library-based examination of literary, Islamic, and psychological sources. The findings indicate that many components of the Prophetic conduct represented in Persian literary works correspond with important psychological concepts, including a healthy personality, self-actualization, empathy, emotion regulation, moral development, and the search for meaning. Prominent poets such as Sanāʾī, ʿAṭṭār, Rumi, and Saʿdi have presented the Prophet’s personality as an embodiment of the Perfect Human and as a model for individuals’ inner transformation. The results demonstrate that Persian literature has successfully established a connection between religious teachings and human psychological experience, transcending the treatment of the Prophetic conduct as a merely historical narrative and transforming it into an enduring model for personality development, psychological well-being, and moral elevation.</p> <p>شخصیت حضرت رسول اکرم (ص)به‌عنوان کامل‌ترین الگوی انسانی در فرهنگ اسلامی، تأثیری گسترده بر حوزه‌های مختلف تمدن اسلامی از جمله ادبیات، هنر، اخلاق و اندیشه داشته است. ادب فارسی نیز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های فرهنگی جهان اسلام، در طول قرون متمادی بازتاب‌دهنده مفاهیم مرتبط با شخصیت، سیره و فضایل اخلاقی پیامبر اکرم (ص)بوده است. شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان با بهره‌گیری از ظرفیت‌های زبان ادبی، تصویر پیامبر را نه‌تنها به‌عنوان یک شخصیت تاریخی و دینی، بلکه به‌عنوان الگویی جامع برای رشد انسانی، تعالی اخلاقی و کمال معنوی ارائه کرده‌اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جایگاه حضرت رسول اکرم(ص)در متون ادب فارسی و بررسی ارتباط میان بازنمایی شخصیت نبوی و مفاهیم روان‌شناختی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه‌ای منابع ادبی، اسلامی و روان‌شناختی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بسیاری از مؤلفه‌های سیره نبوی در آثار ادبی فارسی، با مفاهیم مهم روان‌شناسی مانند شخصیت سالم، خودتحقق‌یافتگی، همدلی، تنظیم هیجانی، رشد اخلاقی و معناجویی همخوانی دارد. شاعران بزرگی مانند سنایی، عطار، مولوی و سعدی، شخصیت پیامبر (ص)را نمونه‌ای از انسان کامل و الگویی برای تحول درونی انسان معرفی کرده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که ادبیات فارسی توانسته است میان آموزه‌های دینی و تجربه روان‌شناختی انسان پیوند برقرار کند و سیره نبوی را از یک روایت تاریخی فراتر برده و به الگویی پایدار برای رشد شخصیت، سلامت روانی و تعالی اخلاقی تبدیل نماید.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/242/164