شریعت، فلسفه و اخلاق 1 پیاپی ۴ 2025 06 05 Identifying Ethical Components in the Islamic Lifestyle with a Focus on Dialogue and Interaction Styles شناسایی مؤلفه‌های اخلاقی در سبک زندگی اسلامی با تمرکز بر سبک گفت‌وگو و تعامل 28 36 EN علیرضا فرشچیان گروه فقه اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران امیرحسین قنادی گروه کلام اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2023 10 24 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The aim of this study was to identify the ethical components of the Islamic lifestyle, focusing on dialogue and interaction styles, based on the lived experiences of experts in Islamic studies and social ethics. This qualitative study employed thematic analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 25 professors, researchers, and experts in Islamic and ethics fields in Tehran. Participants were selected purposefully, and interviews continued until theoretical saturation was achieved. Data were coded and analyzed using NVivo software, leading to the extraction of main and sub-themes. Data analysis revealed three main themes: ethics of dialogue (mutual respect, honesty, fairness, humility, and avoidance of verbal violence), ethics of social interaction (responsibility, empathy, cooperation, trust-building, and observing boundaries), and ethics of self-management and self-control (self-awareness, emotion regulation, responsibility in speech, and behavioral review). Interviewee quotations indicated that adhering to these components fosters healthy individual and social relationships and enhances cultural cohesion. Emphasizing the identified ethical components in dialogue and interaction plays a key role in enhancing social capital and reducing communication harms in Iranian society. Practical education and promotion of these components within educational systems, families, and media can facilitate moral growth and cultural excellence.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه‌های اخلاقی سبک زندگی اسلامی با تمرکز بر سبک گفت‌وگو و تعامل، مبتنی بر تجربه زیسته متخصصان حوزه مطالعات اسلامی و اخلاق اجتماعی است. این مطالعه به روش کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۵ نفر از اساتید، پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه‌های اسلامی و اخلاق در شهر تهران گردآوری شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و تا اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل و کدگذاری شد و مضامین اصلی و فرعی استخراج گردید. تحلیل داده‌ها به شناسایی سه مضمون اصلی شامل اخلاق گفت‌وگو (احترام متقابل، صداقت، انصاف، فروتنی و پرهیز از خشونت کلامی)، اخلاق تعامل اجتماعی (مسئولیت‌پذیری، همدلی، همکاری، اعتمادسازی و رعایت حریم‌ها) و اخلاق خودمدیریتی و خودکنترلی (خودآگاهی، مدیریت هیجان، مسئولیت در قبال سخن و بازنگری رفتاری) منجر شد. نقل‌قول‌های مصاحبه‌شوندگان نشان داد که رعایت این مؤلفه‌ها زمینه‌ساز روابط سالم فردی و اجتماعی و افزایش انسجام فرهنگی است. توجه به مؤلفه‌های اخلاقی شناسایی‌شده در سبک گفت‌وگو و تعامل، نقشی کلیدی در ارتقای سرمایه اجتماعی و کاهش آسیب‌های ارتباطی در جامعه ایرانی دارد. آموزش و ترویج عملی این مؤلفه‌ها در نظام آموزشی، خانواده و رسانه‌ها، می‌تواند بستر رشد اخلاقی و تعالی فرهنگی را فراهم سازد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/25/22