شریعت، فلسفه و اخلاق 1 پیاپی ۴ 2024 06 05 A Qualitative Study of Ethical Components in the Prioritization System of Rulings in Comparative Jurisprudence بررسی کیفی مؤلفه‌های اخلاقی در نظام اولویت‌گذاری احکام در فقه تطبیقی 46 54 EN شهاب‌الدین کاظمی گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 2023 10 25 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The aim of this study is to identify and explain the ethical components affecting the prioritization system of rulings in comparative jurisprudence using a qualitative approach. This research employed a qualitative design, utilizing semi-structured interviews with 21 scholars and experts in Islamic jurisprudence and ethics residing in Tehran. Data were collected until theoretical saturation and analyzed through thematic analysis with the assistance of NVivo software. Thematic analysis revealed three main categories: ethical principles (such as human dignity, justice, transparency, and responsibility), jurisprudential strategies (such as comparative ijtihad, ethical legal principles, and collective decision-making), and ethical outcomes (such as social legitimacy, enhanced justice, and reduced ethical challenges). Experts emphasized the importance of justice, empathy, attention to individual circumstances, and the necessity for interaction between jurisprudence and ethics. This study demonstrated that considering ethical components in the prioritization of jurisprudential rulings not only enhances the efficiency and legitimacy of Islamic law but also provides better responsiveness to contemporary social and ethical challenges. Strengthening ethical approaches, comparative and collective ijtihad, and applied ethics training for jurists can promote the jurisprudential system and increase public trust.</p> <p>هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین مؤلفه‌های اخلاقی اثرگذار بر نظام اولویت‌گذاری احکام در فقه تطبیقی با رویکرد کیفی است. این مطالعه به روش کیفی و با بهره‌گیری از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۱ نفر از اساتید و خبرگان فقه و اخلاق اسلامی ساکن تهران انجام شد. داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری و به‌وسیله تحلیل مضمون با کمک نرم‌افزار NVivo مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که سه محور اصلی شامل اصول اخلاقی (مانند کرامت انسانی، عدالت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری)، راهبردهای فقهی (مانند اجتهاد تطبیقی، قواعد اخلاق‌محور، و مشارکت شورایی)، و پیامدهای اخلاقی (مانند مشروعیت اجتماعی، ارتقای عدالت و کاهش چالش‌های اخلاقی) نقش کلیدی در اولویت‌گذاری احکام دارند. خبرگان بر اهمیت رعایت عدالت، همدلی و توجه به اقتضائات فردی، و نیز ضرورت تعامل میان فقه و اخلاق تأکید داشتند. پژوهش حاضر نشان داد که لحاظ مؤلفه‌های اخلاقی در نظام اولویت‌گذاری احکام فقهی، نه تنها موجب افزایش کارآمدی و مشروعیت فقه اسلامی می‌شود، بلکه زمینه پاسخ‌گویی بهتر به چالش‌های نوین اجتماعی و اخلاقی را نیز فراهم می‌آورد. تقویت رویکردهای اخلاق‌محور، اجتهاد تطبیقی و شورایی، و آموزش اخلاق کاربردی به فقها می‌تواند به ارتقای نظام فقهی و افزایش اعتماد عمومی بینجامد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/27/24