شریعت، فلسفه و اخلاق 1 پیاپی 1 2023 04 20 Identifying Indicators of Ethical Trust in Islamic Social Relations: A Qualitative Study شناسایی شاخص‌های اعتماد اخلاقی در روابط اجتماعی اسلامی 46 54 EN امیررضا صدرزاده گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2023 02 10 <p>The aim of this study was to identify the indicators of ethical trust in Islamic social relations from the lived experiences of Tehran citizens. This research employed a qualitative design using thematic analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 20 Tehran residents who engage in religiously inspired social interactions. Participants were selected purposefully, and interviews continued until theoretical saturation was reached. All data were transcribed and analyzed using NVivo 12 software through open, axial, and selective coding. The analysis revealed three major categories: "Cognitive foundations of trust" (including perceived honesty, benevolent intent, and religious commitment), "Behavioral reinforcers of trust" (such as keeping promises, trustworthiness, fairness, and accountability), and "Socio-cultural contexts" (including religious family upbringing, moral social environment, and prior trust experiences). Participants described ethical trust as a multifaceted construct deeply intertwined with Islamic ethics, individual experience, and broader social norms. The results indicate that ethical trust in Islamic social relations is shaped by the interaction of cognitive, behavioral, and cultural dimensions, rooted in religious values, moral behaviors, and institutional influences. These findings offer valuable theoretical and practical insights for cultural planning, ethical education, and faith-based social development.</p> <p>هدف این پژوهش، شناسایی شاخص‌های اعتماد اخلاقی در روابط اجتماعی اسلامی از منظر تجربه زیسته شهروندان تهرانی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از شهروندان تهرانی که در روابط اجتماعی خود از الگوهای دینی بهره می‌گیرند، گردآوری شد. انتخاب مشارکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها پس از پیاده‌سازی، با استفاده از نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۲ تحلیل و کدگذاری شدند. فرایند تحلیل در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. یافته‌های پژوهش سه مقوله اصلی را نشان داد: «بنیان‌های شناختی اعتماد» (از جمله ادراک صداقت، نیت خیرخواهانه، پایبندی دینی)، «عوامل رفتاری تقویت‌کننده اعتماد» (نظیر وفای به عهد، امانت‌داری، انصاف، پاسخ‌گویی)، و «زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی» (مانند تربیت دینی خانوادگی، فضای اخلاقی جامعه، تجربه‌های پیشین اعتماد). مشارکت‌کنندگان اعتماد اخلاقی را پدیده‌ای چندوجهی، درهم‌تنیده با اخلاق اسلامی، تجربه‌های فردی و زمینه‌های اجتماعی توصیف کردند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اعتماد اخلاقی در روابط اجتماعی اسلامی حاصل تعامل ابعاد شناختی، رفتاری و فرهنگی است و ریشه در ارزش‌های دینی، رفتارهای اخلاقی و نهادهای اجتماعی دارد. این یافته‌ها می‌توانند به‌عنوان مبنایی نظری و کاربردی در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی، تربیتی و دینی مورد استفاده قرار گیرند.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/6/6