شریعت، فلسفه و اخلاق در دست انتشار 1407 04 01 Spiritual Evidence Governing the Proof of Crime in Light of Sharīʿa Principles and Judicial Ethics ادله معنوی حاکم بر اثبات جرم در پرتو اصول شرعی و اخلاق قضایی 1 17 FA امین امیریان فارسانی استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران امیرشایان هاشمیان دانشجوی کارشناسی ارشد ، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی ، اصفهان، ایران الناز چلونگر گروه حقوق، واحد اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Journal Article 1404 11 07 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The system of evidentiary proof in Iranian criminal law, influenced by Imami jurisprudence, is based on a hybrid approach in which both explicitly prescribed sharīʿa and statutory evidence, as well as the judge’s knowledge, play a fundamental role in the discovery of truth. With the advancement of science and emerging technologies, forms of evidence such as expert opinions, forensic medicine, genetic fingerprinting, and forensic phonetics have been introduced as modern tools for proving crime; these typically operate within the framework of judicial presumptions and contribute to the formation of the judge’s knowledge. The central issue of this study is to clarify the status and probative value of spiritual and modern scientific evidence in light of jurisprudential standards and judicial ethics, with particular emphasis on the distinction between ḥaqq Allāh (rights of God) and ḥaqq al-nās (rights of individuals). The findings indicate that in matters concerning ḥaqq al-nās, the judge’s knowledge has a methodological (instrumental) nature, and the discovery of factual truth through any customary and reliable means—including emerging forms of evidence—is compatible with sharīʿa principles and ethical standards. By contrast, in matters pertaining to ḥaqq Allāh, evidentiary rules are predominantly substantive in nature, and adherence to explicitly prescribed forms of proof—especially in light of the principles of mitigation and concealment—takes precedence. Accordingly, the use of modern scientific evidence, insofar as it leads to customary certainty and the judge’s inner conviction, is not only consistent with sharīʿa and judicial ethics but also serves the realization of criminal justice and the protection of individual rights.</p> <p>نظام ادله اثبات جرم در حقوق کیفری ایران متأثر از فقه امامیه، مبتنی بر رویکردی مختلط است که در آن، هم ادله منصوص شرعی و قانونی و هم علم قاضی نقش اساسی در کشف حقیقت ایفا می‌کنند. با پیشرفت علوم و فناوری‌های نوین، ادله‌ای همچون نظریه کارشناسی، پزشکی قانونی، انگشت‌نگاری ژنتیکی و صداشناسی، به‌عنوان ابزارهای نوظهور اثبات جرم مطرح شده‌اند که غالباً در قالب امارات قضایی، موجبات تحقق علم قاضی را فراهم می‌سازند. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین جایگاه و حجیت ادله معنوی و علمی نوین در پرتو موازین فقهی و اخلاق قضایی، با تأکید بر تفکیک حق‌الله و حق‌الناس است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در حق‌الناس، علم قاضی ماهیتی طریقی داشته و کشف واقع از هر طریق متعارف و متقن، از جمله ادله نوظهور، با اصول شرعی و اخلاقی سازگار است؛ در حالی که در حق‌الله، ادله اثبات جرم غالباً دارای موضوعیت بوده و التزام به ادله منصوص، به‌ویژه با لحاظ اصل تخفیف و ستر، اولویت دارد. نتیجه آنکه به‌کارگیری ادله علمی نوین، مادام که منجر به یقین عرفی و اقناع وجدانی قاضی شود، نه‌تنها مغایر با شریعت و اخلاق قضایی نیست، بلکه در راستای تحقق عدالت کیفری و صیانت از حقوق اشخاص قرار می‌گیرد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/73/79