شریعت، فلسفه و اخلاق 3 پیاپی 11 1404 06 01 Future Methods of Religious Communication in Cyberspace: An Analysis of Opportunities and Challenges روش‌های آینده تبلیغ دین در فضای مجازی: تحلیل فرصت‌ها و چالش‌ها 1 15 FA زهره علامی گروه علوم ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامي، تهران ، ايران محمدرضا رسولی گروه علوم ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران امیدعلی مسعودی گروه ارتباطات اجتماعی، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران Journal Article 1404/02/25 Rapid developments in communication technologies and the widespread expansion of social media platforms have fundamentally transformed the ways religious messages are produced, transmitted, received, and interpreted. Cyberspace is no longer merely a tool for disseminating information; rather, it has evolved into a complex communicative ecosystem in which users, platforms, algorithms, and religious institutions simultaneously participate in the creation and reconstruction of meaning. This article aims to examine the future methods of religious communication in cyberspace and analyze the major opportunities and challenges that will shape its development. Employing a narrative review and analytical approach, the study explores the literature on religious propagation, digital communication, social media, and emerging media technologies. The findings indicate that future religious communication will increasingly move toward interactive, narrative-based, multimedia, personalized, and data-driven models. The growing use of short-form videos, personal storytelling, online dialogue, virtual religious communities, and artificial intelligence technologies creates new possibilities for engaging audiences more effectively and responding to their evolving spiritual and informational needs. At the same time, significant challenges emerge, including the superficialization of religious content, the decline of traditional religious authority, algorithmic control over content visibility, intensified competition for audience attention, the spread of misinformation, and ethical concerns related to intelligent technologies. These developments suggest that the future success of religious communication will depend on the ability of religious communicators to redefine their roles, strengthen media literacy, employ technology responsibly, and maintain a balance between the authenticity of religious teachings and the communicative demands of contemporary digital environments. Ultimately, the future of religious propagation lies in integrating meaningful religious content with innovative communication strategies capable of addressing the realities of an increasingly networked and digitally mediated society. تحولات سریع فناوری‌های ارتباطی و گسترش شبکه‌های اجتماعی، زمینه‌ساز تغییرات بنیادینی در شیوه‌های انتقال، دریافت و بازتفسیر پیام‌های دینی شده است. فضای مجازی دیگر صرفاً ابزاری برای انتشار محتوا نیست، بلکه به زیست‌بومی ارتباطی تبدیل شده است که در آن کاربران، پلتفرم‌ها، الگوریتم‌ها و نهادهای دینی به‌صورت همزمان در تولید و بازتولید معنا نقش دارند. هدف این مقاله، بررسی روش‌های آینده تبلیغ دین در فضای مجازی و تحلیل مهم‌ترین فرصت‌ها و چالش‌های پیش روی آن است. این پژوهش با رویکرد مروری و تحلیلی، به بررسی ادبیات مرتبط با تبلیغ دینی، رسانه‌های نوین، ارتباطات دیجیتال و تحولات شبکه‌های اجتماعی پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که آینده تبلیغ دین به‌سوی الگوهای تعاملی، روایت‌محور، چندرسانه‌ای، شخصی‌سازی‌شده و داده‌محور حرکت خواهد کرد. در این میان، بهره‌گیری از ویدئوهای کوتاه، روایت‌های شخصی، گفت‌وگوهای برخط، جوامع مجازی دینی و فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، فرصت‌های جدیدی برای ارتباط مؤثرتر با مخاطبان فراهم می‌آورد. در مقابل، چالش‌هایی همچون سطحی‌شدن محتوا، کاهش مرجعیت سنتی، سلطه الگوریتم‌ها، رقابت شدید برای جلب توجه مخاطب، گسترش اطلاعات نادرست و ابهام‌های اخلاقی ناشی از فناوری‌های هوشمند، آینده تبلیغ دین را با پیچیدگی‌های تازه‌ای مواجه ساخته است. بر این اساس، موفقیت تبلیغ دینی در عصر دیجیتال مستلزم بازتعریف نقش مبلغ، ارتقای سواد رسانه‌ای، بهره‌گیری آگاهانه از فناوری و حفظ تعادل میان اصالت پیام دینی و الزامات محیط‌های ارتباطی نوین خواهد بود.

https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/84/107