شریعت، فلسفه و اخلاق 3 پیاپی 12 1404 12 10 A Theoretical Model of Moral Education Based on the Aesthetic Principles and Values of John Dewey and Allameh MohammadTaghi Jafari ارائه الگوی نظری تربیت اخلاقی مبتنی بر اصول و ارزش‌های زیبایی‌شناختی جان دیویی و علامه محمدتقی جعفری 1 20 FA زهره یاسری گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری ، ایران نسرین قنبری گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران لیلا صفایی فخری گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article <p>The objective of this study was to identify, analyze, and integrate the aesthetic principles and values in the philosophical thought of John Dewey and Allameh MohammadTaghi Jafari in order to develop a comprehensive theoretical model for moral education grounded in aesthetics. This study employed a qualitative approach using a comparative–analytical method based on Bereday’s comparative framework. The research corpus consisted of primary and secondary philosophical and educational texts related to the aesthetic and moral educational theories of Dewey and Jafari, selected through purposive sampling. Data were collected through systematic conceptual analysis, philosophical inference, and thematic coding. Comparative analysis was conducted across philosophical foundations, aesthetic principles, and educational implications. The validity and reliability of the findings were enhanced through expert review, triangulation of sources, and systematic documentation of analytical procedures. The inferential analysis revealed that aesthetic principles and values in moral education can be categorized into ten major dimensions, including aesthetic experience, spirituality and transcendence, creativity, rationality, social ethics, freedom, personal growth, justice, loyalty, and beauty. The analytical findings indicated that in Dewey’s framework, aesthetic experience serves as a foundational mechanism for moral development by fostering creativity, critical thinking, social responsibility, and ethical habits. In contrast, Jafari’s perspective integrates aesthetic experience with spirituality, God-centeredness, moral self-purification, and existential transcendence. Comparative inferential synthesis demonstrated that despite fundamental differences in ontological and epistemological foundations, both thinkers share significant functional convergence in emphasizing experience, rationality, ethical awareness, and moral development. The integrative theoretical model derived from this synthesis demonstrated that combining Dewey’s experiential human-centered framework with Jafari’s transcendental and meaning-oriented approach results in a multidimensional and coherent model capable of addressing both psychological and spiritual dimensions of moral education. The findings indicate that aesthetics plays a foundational role in moral education and serves as a powerful framework for ethical formation and character development. The proposed integrative model, which synthesizes experiential learning, creativity, rationality, and social responsibility with spirituality, meaning, and moral self-transcendence, provides a theoretically robust and culturally adaptable framework for designing comprehensive moral education systems aligned with contemporary educational needs.</p> <p>هدف این پژوهش، شناسایی، تحلیل و تلفیق اصول و ارزش‌های زیبایی‌شناختی در اندیشه جان دیویی و علامه محمدتقی جعفری و ارائه یک الگوی نظری جامع برای تربیت اخلاقی مبتنی بر زیبایی‌شناسی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تطبیقی–تحلیلی و با بهره‌گیری از روش تطبیقی برودی انجام شد. جامعه پژوهش شامل آثار دست‌اول و دست‌دوم مرتبط با اندیشه‌های زیبایی‌شناختی و تربیت اخلاقی دو متفکر بود که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق تحلیل مفهومی نظام‌مند، استنتاج فلسفی، و کدگذاری موضوعی استخراج و تحلیل شدند. همچنین، برای افزایش اعتبار نتایج، از داوری خبرگان و مقایسه تطبیقی دیدگاه‌ها در سطوح مبانی فلسفی، اصول زیبایی‌شناختی و کارکردهای تربیتی استفاده شد. نتایج تحلیل تطبیقی نشان داد که اصول و ارزش‌های زیبایی‌شناختی در تربیت اخلاقی در ده بُعد اصلی شامل تجربه زیباشناسانه، معنویت و تعالی، خلاقیت، عقلانیت، اخلاق اجتماعی، آزادی، رشد فردی، عدالت، وفاداری و زیبایی قابل تبیین هستند. ضرایب مفهومی و تحلیل‌های استنباطی نشان داد که در اندیشه دیویی، تجربه زیباشناسانه به‌عنوان بنیان رشد اخلاقی، موجب تقویت خلاقیت، تفکر انتقادی، مسئولیت اجتماعی و شکل‌گیری عادات اخلاقی می‌شود. در مقابل، در اندیشه علامه جعفری، زیبایی‌شناسی با مفاهیم معنویت، خدا‌محوری، خودسازی و تعالی اخلاقی پیوند دارد. تحلیل مقایسه‌ای نشان داد که اگرچه دو متفکر در مبانی فلسفی تفاوت دارند، اما در سطح کارکردهای تربیتی، هم‌پوشانی معناداری در تأکید بر تجربه، عقلانیت، مسئولیت اجتماعی و رشد اخلاقی وجود دارد. همچنین، مدل تلفیقی استخراج‌شده نشان داد که ترکیب تجربه‌گرایی دیویی با معناگرایی جعفری، چارچوبی جامع و چندبعدی برای تربیت اخلاقی فراهم می‌سازد. نتایج پژوهش نشان داد که زیبایی‌شناسی نقشی بنیادین در تربیت اخلاقی ایفا می‌کند و می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مؤثر برای پرورش شخصیت اخلاقی مورد استفاده قرار گیرد. الگوی تلفیقی ارائه‌شده، با ترکیب تجربه‌محوری، عقلانیت، خلاقیت و مسئولیت اجتماعی از یک‌سو، و معنویت، معناگرایی و خودسازی اخلاقی از سوی دیگر، ظرفیت بالایی برای طراحی نظام‌های تربیت اخلاقی بومی، معنا‌محور و متناسب با نیازهای نظام‌های آموزشی معاصر دارد.</p> https://www.journalspe.com/index.php/spe/article/download/91/65